Prestige Is een Image Eén recht, één averecht WithvvoiWPcjMafi crisis point a pay he Ariadne Revue der Reclame Inmiddels hebben wij dus driekwart eeuw de tijd gehad om Veblens theorie aan de werke lijkheid te toetsen. En die werkelijkheid is, dat de prestigedrang als sterkste drijfveer in derdaad erkend moet worden, maar dat de opvattingen over de manier waarop je pres tige verwerft met de maatschappelijke frag mentatie méé fragmenteren. En die maat schappelijke fragmentatie is veroorzaakt door de massamedia. Nog maar enkele tientallen jaren geleden be steedden de massamedia 80% van hun in houd aan wat er zich bij de bovenste 20% van de sociale piramide afspeelde. De be richtgeving ging vrijwel uitsluitend over ko ninklijke personen, staatshoofden, kerkvor sten, hoge officieren, gearriveerde kunste naars en geleerden. Mensen waar het ge wone volk alleen maar naar mocht kijken, maar aankomen niet. Van identificatie was geen sprake. Hoewel er al eerder bewijzen waren dat het volk behoefte heeft aan helden met wie het zich wel kan identificeren (de in het armenhuis opgevoede journalist Stanley, bv., die dr. Livingstone ging zoeken), was het pas, Charles Lindbergh die de stoot gaf massa kassa tot het nieuwe mediadenken: massa kassa. Geef het volk zijn eigen helden waaraan het zich kan optrekken en het volk geeft je zijn clandizie. En als er te weinig helden a la Lindbergh spontaan uit de massa naar voren treden, dan maak je helden. Welnu, aldus geschiedde. In hun felle concurrentiestrijd om de gunst van het volk, gingen de media .steeds meer nieuws maken i.p.v. zich te be palen tot de rapportage van werkelijke ge beurtenissen. Hierdoor kreeg het begrip pres tige een totaal andere inhoud. Prestige kreeg steeds minder te maken met positie of poen, maar steeds meer met publiciteit. Als de re dactie het dienstig vindt om de huiselijke moeilijkheden van een bekende filmster met een 5-koloms foto op de voorpagina te zet ten en het bezoek van een staatshoofd uit een minder bekend land op pagina 7 te ver stoppen, dan wordt gesuggereerd dat die filmster belangrijker is dan dat staatshoofd. Hoe gevaarlijk deze uit winstbejag voortko mende mentaliteit van de media kan uitpak ken, heeft professor Daniel Boorstin twaalf jaar geleden aangetoond in zijn boek 'The Image'. Hij waarschuwde ervoor dat door het voortdurend creëren van wat hij 'pseudo events' noemde, de grens tussen hoofd- en bijzaken in deze wereld steeds verder ver vaagt waardoor bij miljoenen mensen een wereldbeeld ontstaat dat de gekneusde enkel van de populaire voetballer echt belangrijker is dan een hongersnood in Bangla Desh. Als iemands aanzien bepaald wordt door de aan dacht die de media aan hem schenken, dan geniet hij of zij het meeste aanzien die naam en beeltenis het meest gepubliceerd krijgt. En dat is degene die het slimste is in het manipuleren van de behoeften van de media. En daarvoor is het niet nodig om zo ver te gaan als die man in Engeland die zich ex pres door een trein een been liet afrijden waarna hij het verhaal vertelde dat dit ge beurd was omdat hij een poesje wilde red den. Voer voor de massamedia. Hij was de held van de dag. Omdat hij het niet kon verkroppen dat hij daarna weer snel in de vergetelheid raakt, herhaalde hij de stunt met zijn andere been. Deze zielige figuur verviel door gebrek aan fantasie in herhaling en zo kwam alles uit. Ook andere publici- teitzoekers zijn nog onvoldoende doordron gen van de cynische waarheid die zo goed vertolkt is door Andy Warhols uitspraak van een paar jaar terug: 'In the future everybody will be famous for 15 minutes'. Als een soort macabere hobby knip ik al jaren alle berichten uit over mensen die in het wilde weg hun medemensen neerschieten met geen ander oogmerk dan in de belangstelling te komen. En die daar zelfs voor uit durven te komen. Niemand weet hoeveel van de dage lijkse aanslagen op lijf en goederen die da gelijks worden gepleegd onder het mom van politieke, of zelfs ideële motieven in werke lijkheid voortkomen uit de behoefte aan aan zien. Zelfs kleine kinderen weten al dat je met dwarsliggen eerder belangstelling kunt af- nationale scheet dwingen, dus je prestige kunt bewijzen, dan met braaf zijn. Elke actiegroep die met pra ten zijn zin niet krijgt, grijpt naar het wapen van de publiciteit. Actrices die bang zijn uit de populariteit te raken, laten een scheet en bellen Henk van der Meijden of Henk van Gelder met de mededeling 'Henk, ik heb zo juist een scheet gelaten, vind je dat geen aardig nieuws?' En Henk blaast de scheet op tot een evenement van nationale importantie. De kunst van het dwarsliggen is vooral de laatste jaren uitgegroeid tot een fenomeen waar ook de reclamemaker niet meer om heen kan. Steeds meer mensen hebben onder invloed van de massamedia hun zin in het beklimmen van de klassieke sociale piramide verloren. Met iedereen die vroeger critiekloos als een hoogstaand wezen werd beschouwd, wordt tegenwoordig de vloer aangeveegd. Koninklijke personen zijn folkloristische ma rionetten, en iedereen wéét dat. Generaals zijn altmodische ijzervreters die nergens iets m ouid help. To hnd oui how, net Rro McDouftll or Colin Mines il PS. Bui now. Pleuc. Countless people will because of the ouuaoded i Population Stabilization, l> Bridsiow Place, London \V2 Phone: 01-129 >149 van begrijpen. De Paus is een pias die het tegenovergestelde preekt van wat hij zelf practizeert. Ondernemers zijn kapitalistische uitbuiters die uit winstbejag de wereld ver anderen in een stinkende vuilnisbelt. En hoogleraren krijgen veel te veel geld, terwijl ze mekaar steeds tegenspreken dus blijkbaar ook de ballen verstand hebben. In zo'n pu bliek klimaat is het bloedjelink om je best te doen bij het nastreven van doelen die vroe ger 'positief' werden genoemd. Voor je het weet word je uitgekreten voor iemand 'die zo nodig moet'. En daarmee win je tegenwoordig geen prestige meer. In tegendeel. Daarom lees je ook in bijna elk interview dat eerdergenoemde Henken met popsterren hebben dat de geïnterviewde 'niet zo nodig meer hoeft'. Aan de voet van de klassieke sociale piramide is een anti piramide ontstaan. De moderne trend om prestige te verwerven is om de ouderwetse 14

Ariadne nl | 1975 | | page 14