Techniek verdacht bij rechts én links OPKOMST EN VAL VAN HET AMERIKAANSE RIJK inmd/MARKETING Marketing Mix Digest 29 De trend in het hedendaagse denken die marketing én reclame direct raakt is: künnen maken betekent nog niet móeten maken. Een beetje filosofie is wel nodig om op de been te blijven. Milieu beschermers, consumentisten en drop-outs gaan van een filosofie uit die ze plaatsen tegenover het compromisloos dienen van de techni sche vooruitgang (ook wel 'werkgelegenheid' genoemd). Dat de technologie gewoon menselijk leven kan bedreigen, is door de rechtse filosoof Heidegger, al uitvoerig onder woorden gebracht. Hij pleitte voor bezinning - 'bezonnen denken' tegenover het 'bere kenende denken' van de technische wereld. Een technocratie is in prin cipe on-menselijk en heeft voor de samenleving weinig goeds in pet to. De heerschappij van de logica wordt tot de logica van de heer schappij, waaraan de individuele mens wordt onderworpen: functio neren vervangt zijn. De linkse filosoof Marcuse beroept zich in zijn boek 'De eendimen sionale mens' uitdrukkelijk op Heidegger. Alleen stelt hij tegenover de passieve en geleidelijke bezinning de eis van een aktieve trend omkering. In de tijd van Verlichting en Marxisme vertrouwt hij op de autonomie van de mens, die op eigen kracht (scheppende arbeid) de ontwikkeling naar zijn eigen hand kan zetten. Weiger te doen wat techniek en technokraten je als vanzelfsprekend en behoorlijk voor schotelen. Apparaten moeten dienen niet heersen. Het is de Duitse filosoof Reinhart Maurer die in zijn boek over natuur en samenle ving 'Revolution und Kehre' (Suhrkamp Verlag, DM 18) erop wijst dat bij het groeiende protest tegen technologische machten twee tegenovergestelde denkwijzen elkaar gaan vinden. De combinatie heeft een naam: 'Heidegger-Marxisme'. (MAR 281 - Der Spiegel, 1/9/75) m m d Elke week het beste uit de binnen- en buitenlandse vakpers: Absatzwirtsehaft, Adformatie, Admap, Advertising Age, Business Week, Campaign, Detailhandelsbulletin, Direct Marketing, Distrifood, Doelmatig Bedrijfsbeheer, European Business, European Research, Economist, Foodpress, Fortune, GfK Report, Harvard Business Review, Incentive Marketing, Intermediair, International Management, Industrial Advertising Marketing, Industrial Marketing, Journal of Advertising Research, Journal of Marketing, Journal of Marketing Research, Libre Service Actualités, Management Review, Marketing Journal, Marketing Times, Marktanalytische Gegevens, Le Nouvel Economiste, PEM, Progressive Grocer, Sales Management, der Spiegel, Strategies, Svenska Marknaden, Time, Tijdschrift voor Marketing, Werben Verkaufen, Werbekritik, ZV+ZV. Als u vragen hebt over items uit dit MMD-katern, of originele artikelen ter inzage wilt ontvangen kunt u bellen of schrijven naar IMMIDS, (Int. Marketing Mix Information Documentation Service) Postbus 35, Montfoort (U). Tel. 03484 - 17.96. De Amerikaanse droom als een produkt. En aan het leven van een produkt zit een begin en een eind. De marketingman weet dat je het eind moet zien aankomen om tij dig opnieuw te kunnen beginnen. Prof. Henri de Bodinat uit Parijs stelt dat het Amerikaanse kapitalisti sche systeem gezien kan worden als een systeem, waarvan de normale toestand bestaat uit een reeks van groei- en recessiefasen gebaseerd op een stagnatie in de rest van de we reld. Enorme groei ontstond steeds hetzij door belangrijke technische vindingen die grote veranderingen in de structuur van de economische ac tiviteit veroorzaakten, hetzij door oorlog, oorlogsvoorbereiding, herstel na oorlog, hetzij door beide factoren tegelijk. En als constante derde groeimotor werkte militaire en eco nomische expansie in andere landen. De groei tot 1907 kwam vooral dankzij de fanatieke uitbouw van het spoorwegnet, waarin enorm veel ka pitaal werd gestoken, dat er dubbel en dwars weer uitkwam. Toen dat net klaar was, kwam de recessie van 1907-1914 met grote werkeloosheid. De eerste wereldoorlog hielp de Amerikanen (grote orders uit de Geallieerde landen) er bovenop. Na die oorlog zorgde de auto voor het zelfde effect dat eerst de trein had gehad, tot 1928. Toen haperde de machine weer en met de beurscrisis er pal bovenop schoot de werke loosheid naar 25%. Zelfs de New Deal kon niet voldoende helpen, de tweede wereldoorlog wel. Daarna het Marshallplan dat massaconsump tie van Amerikaanse goederen te weeg bracht in Europa, de wapen wedloop vanwege de Koude Oorlog en de hete oorlogen in Korea, Viet nam. De auto beleefde na 1945 een nieuwe hausse dankzij nieuwe rijk dom en inhaalvraag. De modellen- rage waar Detroit nog steeds niet he lemaal van terug is, beleefde een hoogtepunt, suburbs, highways, mo tels en vele andere zaken waren zonder het tweede autotijdperk on mogelijk geweest. Het bracht alle maal veel activiteit met zich mee en veel geld in de gezinsbeurzen. Enorme consumptielust (als de beurs niet dik genoeg was, waren er de gemakkelijke leningen) zorgde voor een continué groei tot rond 1970. De machine ging weer haperen, al leen een blijvende bereidheid tot le nen plakte er nog enkele jaren achter aan. Het systeem is kwetsbaar (het schuldenbedrag bleek het totaal aan jaarinkomens te evenaren) en dat kan niemand nu meer ontgaan. De inflatie door gestegen energiekosten was de laatste druppel. Hoe nu met de toekomst? Enorme groei door belangrijke technische vindingen met dezelfde waarde voor de hele economie als trein en auto zit er vooreerst nog niet in. De computer, net zo min als het alge mene terrein van telecommunicatie en gegevensverwerking, veroorzaakt geen grondstoffen- en infrastruc- tuur-boem. De andere factor, oorlog, is ook onwaarschijnlijk. Op beperkte schaal wat gerommel, maar geen wereld oorlog meer. Het systeem scha kelde met de kernwapens deze factor zelf uit. Bovendien is de publieke opinie over het frisse, vrolijke vech ten nogal veranderd. De derde groeimotor dan: expansie. De VS kan zeker méér exporteren (nog relatief lage-lonen land), maar het systeem verwekte de multinatio nals die de kloof tussen VS en an dere landen op technologisch en or ganisatorisch gebied hebben wegge werkt Conclusie: Het Amerikaanse rijk van de vijftiger, zestiger jaren is diep gevallen en de groei kan tot 1980 bijzonder minimaal blijven. Het eind was niet voorzien, zodat ook niet tijdig opnieuw werd begon nen. Zo gaat dat in de marketing. (MAR 282 - European Business - zomer 1975)

Ariadne nl | 1975 | | page 29