mechanisch ontwerper - HTS-er Werktuigbouw senior process engineer identificatie: 'Gij zult IK Groofjes nummer boven de Krasser stellen' (zie Kontekst nr. 12, dd. 19 juni 1974). Vacature vorsers vlooien de personeel- pagina's niet uit op bedrijven, maar op functies. Pas als zij stuiten op een func tie, die hen lijkt, gaan ze kijken of het bedrijf hen past. Bedrijven, die zich daarbij al te zeer op de voorgrond plaat sen, zijn niet alleen hinderlijk, maar zij lopen zelfs de kans geheel of ten dele uit de markt te vallen, omdat men over de aangeboden functie heen kijkt. Toch zijn er goede uitzonderingen denkbaar, maar dan valt de narcistische illustratie eigenlijk weer onder categorie 2 of 3: Een verpleegtehuis in de bossen bij voorbeeld. Een klein, knus onderdeel van een groot concern. Of het moderne bedrijfspand van een oude fabriek. Maar is het zuivere zelfmin, dan is het verloren ruimte. 5. De Symboiieke Illustratie Ik beken het maar eerlijk: ik heb een zwak voor symboliek. Symbolen zijn het oudste communicatiemiddel. Johan nes moet zich in zijn evangelie toch hebben vergist. In den beginnen was niet het woord, maar het symbool. Want woorden zijn opgebouwd uit let tertekens en lettertekens zijn symbolen. Van ouds zelfs in de meest letterlijke zin. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de Egyptische hiëroglyfen. Nut of onnut, de symboiieke illustratie is mij lief. En alleen omderwille van het zorgvuldig beheer van de mij toe vertrouwde wervingsguldens, ben ik be reid deze liefde slechts in stilte te belij den. Symbolen kunnen overigens op dezelfde wijze worden gebruikt als iedere andere illustratie: als identificatie; als informa tie en ook gewoon ter illustratie. Sommigen geven direct weer, wat er staat: zandloper - uil geld voor het benutten van (dienst)tijd om meer te le ren en meer te verdienen. Anderen laten ruimte voor eigen interpretatie van een ieder, die een licht opgaat. Zelfs al is het maar kaarslicht. Een voorbeeld van identificatie zijn de vaardige vingers voor handige hand werkslieden. Een open deur zou je kunnen zien als een vorm van informatie. (Al was het maar dat niemand hem dan meer hoeft in te trappen). Maar dat hij vooral 's avonds open staat voor jonge vrouwen, geeft het geheel toch iets bedenkelijks. De buste tenslotte heeft symbolisch een institutionele functie. Het ging hier om een foundationfabrikant, die een HTS- ingenieur nodig had voor het moeilijke mathematische uitmeten van maten, coupe en patronen. Een goed symbool verbeeldt soms een pagina tekst, maar houdt het simpel. Maak er geen mystiek van of kwasi diepzinnigheid. Dat leidt slechts tot complicatie i.p.v. communicatie. Een Laatste Woord Het nut van een illustratie is de zin er van. Welke dan ook. Een indeling in categorieën, als hierboven, kan daarom dienstig zijn. Het bepaalt de functie van een illustratie en dat dwingt ons ener zijds onze bedoelingen duidelijk te for muleren; anderzijds geeft het ons een toetssteen, om er het creatief resultaat mee te beoordelen. Daarbij moeten wij er ons wel goed van bewust zijn, dat scherpe grenzen tussen de categorieën nooit zijn te trekken. Een illustratie kan meerdere doelen die nen. Bijvoorbeeld sfeer en informatie. Maar één is dan meestal toch hoofd doel. En daarbij is de ander meegenomen. Over de esthetische en kunstzinnige meri- ties van illustraties heb ik het hier niet willen hebben. Zoveel kunstzinnen, zo veel oordelen. En wat zijn die dan nog waard? Naarmate je de beminnelijke mensen van de Finatabank meer gaat mogen, ga je ze mooier vinden. Wél wil ik nog iets zeggen over foto's en tekeningen. Zij vertegenwoordigen in de acceptatie van de aanschouwer altijd weer de wereld van de werkelijkheid en van de verbeelding. Hetzij min; hetzij meer. Foto's zijn een directe weergave van de werkelijkheid. Die moeten dus waar zijn. Tekeningen daarentegen worden kritisch en vaak met enige argwaan be keken. 'Wat wil men ons nü weer doen gelo ven?' In de tijd, dat ik Douwe Egberts nog ter zijde stond bij het maken van (Pick wick) thee-advertenties, kregen wij op getekende illustraties altijd commentaar van kritische gebruikers. Vooral op het tafereel rond de theedrinkers. 'Dat is geen snoeischaar', 'De grasmaaier staat verkeerd om', 'Aan de schaduwen te zien, is het geen vijf uur!' Want je hebt geen idee, wat kritische kijkers allemaal weten te ontdekken. Breng je hetzelfde tafereel als foto, dan heerst doorgaans de stilte van algehele acceptatie rondom. Zo is de mens nu eenmaal. Verrukkelijk inconsequent en onberekenbaar. Wat desalniettemin voor wervers be langrijk is om te weten, is, dat van hen geen fictie wordt verwacht, maar feiten. Geen artisticiteit, maar autenticiteit. Geen werkelijkheidsverbeelding, maar werkelijkheidsimitatie. En dat geldt voor hun praatjes, zowel als hun plaat jes. Zetje diensttijd om in kennis,^ ervaring en hardeJj&munt. oortelefoons zoeken w iu van microfoons, luidsprekers ei Als jij het talent hebt, plus Havo, Atheneum of Gymnasium, hebben wij de karrière. Op 23 en 28 april staat onze deur s avonds open voor jonge vrouwen leder die het-m-i n-vingers-heeft is van harte welkom bij P.T.I.

Kontekst nl | 1975 | | page 17